Essential Tremor คืออะไร อาการสั่นทั้งตัวที่ไม่ใช่ความเครียด

รู้จักโรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ หรือ Essential Tremor คือโรคอะไร? เมื่ออาการสั่นทั้งตัวอยู่เหนือการควบคุม ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้มีความเครียดหรือตื่นเต้น แต่ทำไมถึงมีอาการตัวสั่น มือสั่น PNKG Recovery and elder care จะพาทุกคนมาทำความเข้าใจว่าโรคมือสั่นเกิดจากอะไร แล้วอาการมือสั่นแบบไหนไม่ควรมองข้าม พร้อมไกด์ไลน์แนวทางการดูแลร่างกายอย่างไรให้เหมาะสมกับอาการ เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง

Essential Tremor คืออะไร เมื่ออาการสั่นทั้งตัวไม่ได้เกิดจากความเครียด

Essential Tremor คือ ภาวะผิดปกติทางระบบประสาทส่วนกลาง โดยเฉพาะส่วนที่ทำหน้าที่ในการควบคุมการทรงตัว และการเคลื่อนไหวร่างกาย ทำให้ผู้ป่วยมีอาการมือสั่นตลอดเวลาแบบไม่ได้ตั้งใจ ในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการสั่นทั้งตัว โดยโรคนี้สามารถพบได้ทุกเพศทุกวัย และสาเหตุส่วนใหญ่ที่ทำให้เกิดโรคมือสั่น คือ พันธุกรรม ซึ่งผู้ป่วยที่มีอาการตัวสั่น มือสั่นจะมักมีประวัติสมาชิกในครอบครัวป่วยเป็นโรคนี้ด้วย

โรคมือสั่นเกิดจากอะไร? 

ส่วนสาเหตุของโรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ หรือเรียกสั้น ๆ ว่า ET ไม่ได้เกิดจากความเครียดและโรคพาร์กินสัน (Parkinson) เหมือนที่หลายคนเข้าใจผิด แต่เกิดจากความผิดปกติของการทำงานในสมองส่วนที่ควบคุมการเคลื่อนไหว ทำให้ผู้ป่วยมีอาการมือสั่นตลอดเวลาขณะใช้งาน เช่น เขียนหนังสือ ถือแก้ว หรือระหว่างการทานอาหาร โดยอาการจะค่อย ๆ ลดลงเมื่อหยุดเคลื่อนไหว ซึ่งส่วนใหญ่จะเกิดจากพันธุกรรมเป็นหลัก

8 สัญญาณโรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ มีอาการอย่างไรบ้าง?

เพราะอาการมือสั่นตลอดเวลาที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ แบบไม่ทราบสาเหตุ ไม่ได้จบแค่มือสั่นเฉย ๆ แต่ยังส่งผลโดยตรงกับการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็น การเขียนหนังสือ ทานข้าว หรือการสื่อสาร เป็นต้น เช็ก 8 สัญญาณอาการสั่นทั้งตัว มีอะไรบ้าง?

• มือสั่นขณะใช้งาน เช่น เขียนหนังสือ การรับประทานอาหาร
• อาการสั่นลดลงเมื่อพัก 
• โดยทั่วไปจะเริ่มจากอาการมือสั่นข้างเดียวก่อนจะค่อย ๆ ลามไปอีกข้าง จนทำให้มีอาการสั่นทั้ง 2 ข้าง 
• มีอาการสั่นทั้งตัว ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้ตื่นเต้นหรือเครียด
• ศีรษะสั่นเล็กน้อย เช่น พยักหน้า หรือส่ายศีรษะโดยไม่ตั้งใจ
• เสียงสั่นขณะพูด 
• อาการสั่นรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันหรือการทำงาน

โรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ แตกต่างกับพาร์กินสันอย่างไร?

แล้วอาการตัวสั่น มือสั่น แตกต่างกับโรคพาร์กินสันอย่างไร อาการสั่นแบบไหนเข้าข่ายโรคมือสั่น

โรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ

อาการสั่นทั้งตัวที่มักจะมีอาการชัดเจนเมื่อมีการเคลื่อนไหวหรือทำกิจกรรม เช่น เขียนหนังสือ ถือของ เป็นต้น 

• ส่วนใหญ่จะเกิดจากพันธุกรรม
• มีอาการมือสั่นทั้ง 2 ข้าง อาจมีอาการศีรษะสั่นหรือเสียงสั่นร่วมด้วย

พบได้ทุกเพศทุกวัย และมักพบในกลุ่มผู้ป่วยที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคสั่นมาก่อน

โรคพาร์กินสัน (Parkinson)

ในขณะที่โรคพาร์กินสันที่หลายคนเข้าใจผิดว่า มือสั่นข้างเดียว = พาร์กินสัน แต่จริง ๆ แล้ว พาร์กินสันเกิดจากเซลล์สมองส่วนผลิตสารโดปามีน (Dopamine) เสื่อมสภาพ ทำงานผิดปกติ หรือตายลง ทำให้เซลล์สมองผลิตสารสื่อประสาทลดลง ซึ่งปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด อาจเกิดจากอายุที่มากขึ้น การสัมผัสสารเคมี (ยาฆ่าแมลง/โลหะหนัก) และอุบัติเหตุที่กระทบกับศีรษะโดยตรง

• พาร์กินสันจะมีอาการสั่นเฉพาะตอนพัก หรือไม่ได้เคลื่อนไหวร่างกาย 
• โดยจะมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น อาการเคลื่อนไหวช้า มีปัญหาเรื่องการทรงตัว กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง 
• ส่วนใหญ่จะพบในกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้ที่ได้รับบาดเจ็บทางศีรษะ หรือมีความผิดปกติทางสมองอย่างโรคหลอดเลือดสมอง เป็นต้น 

แต่ทั้ง 2 โรคมีจุดที่เหมือนกันหลัก ๆ คือ อาการสั่นจะเริ่มเห็นได้ชัด เมื่อเริ่มมีอาการเครียดหรือตื่นเต้น 

แล้วสาเหตุที่ทำให้เกิด Essential Tremor คืออะไร?

สำหรับสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการสั่นทั้งตัว ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่สาเหตุหลัก ๆ ที่พบในผู้ป่วยส่วนใหญ่จะเกิดจากพันธุกรรม โดยพบว่าผู้ป่วยประมาณ 50-70% มีประวัติสมาชิกในครอบครัวป่วยเป็นโรคเดียวกัน โดยเฉพาะญาติสายตรง และอาจมีปัจจัยที่มีส่วนกระตุ้นให้เกิดอาการสั่นไม่ทราบสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น

สิ่งแวดล้อม 

มีงานวิจัยบางชิ้นพบว่า สารพิษในสิ่งแวดล้อม เช่น โลหะหนัก อาจมีส่วนทำให้ระบบประสาทผิดปกติและกระตุ้นความเสี่ยงในการเกิดโรคสั่นได้

ความผิดปกติของการทำงานในสมอง

อาการสั่นไม่ทราบอาจเกี่ยวข้องกับการทำงานที่ผิดปกติของระบบประสาทระหว่างสมองน้อย (Cerebellum) ก้านสมอง และส่วนเชื่อมประสาทที่ควบคุมการเคลื่อนไหว ซึ่งทำให้เกิดการสั่นที่ไม่ตั้งใจในขณะทำกิจกรรมต่าง ๆ 

Essential Tremor สามารถรักษาให้หายไหม? 

ปัจจุบัน Essential Tremor ยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถควบคุมอาการและฟื้นฟูความสามารถ เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถใช้งานร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยแนวทางการดูแลและฟื้นฟูผู้ป่วยที่นิยมใช้ในปัจจุบัน ได้แก่  

การใช้ยา

แพทย์อาจพิจารณาใช้ยา เช่น Propranolol และ Primidone เพื่อลดความรุนแรงของอาการสั่นในผู้ป่วยบางราย ซึ่งจะขึ้นอยู่ความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

การทำกายภาพบำบัด-กิจกรรมบำบัด

ถึงการทำกายภาพบำบัดและกิจกรรมบำบัด จะไม่สามารถช่วยให้ผู้ป่วยหายจากอาการสั่นทั้งตัวได้ แต่มีงานวิจัยชี้ให้เห็นว่าการทำกายภาพบำบัด (Physical Therapy) และกิจกรรมบำบัด (Occupational Therapy) ช่วยลดผลกระทบของอาการสั่น เพิ่มความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวัน ลดการพึ่งพาผู้อื่นในชีวิตประจำวัน และช่วยให้ผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากขึ้นได้อย่างตรงจุด 

• การทำกายภาพบำบัด ช่วยให้ผู้ป่วยทรงตัว ควบคุมการเคลื่อนไหวและเพิ่มความมั่นคงของกล้ามเนื้อได้อย่างตรงจุด ช่วยลดผลกระทบของอาการสั่นต่อการทำกิจกรรมได้ 
• ส่วนการทำกิจกรรมบำบัดมีบทบาทสำคัญมาก โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีอาการตัวสั่น มือสั่นจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถทำกิจกรรม เช่น การรับประทานอาหาร การเขียน หรือการแต่งตัว ได้อย่างมีประสิทธิภาพและมั่นใจมากขึ้น

การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต

• หลีกเลี่ยงหรือลดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เนื่องจากเครื่องดื่มคาเฟอีนอาจกระตุ้นหรือทำให้อาการสั่นชัดขึ้น
• ฝึกการจัดการความเครียด เช่น การหายใจลึก การนั่งสมาธิ หรือโยคะ อาจช่วยลดการตอบสนองทางระบบประสาทที่กระตุ้นให้สั่นมากขึ้น
• พักผ่อนให้เพียงพอ ช่วยให้ระบบประสาทไวต่อสัญญาณน้อยลง และลดการกระตุ้นจากฮอร์โมนความเครียด เช่น Adrenaline ที่อาจทำให้อาการสั่นรุนแรงขึ้นชั่วคราว
• การออกกำลังกายสม่ำเสมอ มีส่วนช่วยพัฒนาระบบประสาทและสุขภาพสมองโดยรวม ช่วยเรื่องความเคลื่อนไหว การประสานงาน และระดับฮอร์โมนความเครียด ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการตัวสั่น มือสั่น

การรักษาสำหรับผู้ที่ไม่ได้ตอบสนองต่อยา หรือมีอาการรุนแรง

• Deep Brain Stimulation (DBS) : เป็นการฝังอิเล็กโทรดในสมองส่วน ventral intermediate nucleus (VIM) ของตำแหน่งสมองที่เรียกว่า Thalamus เพื่อปรับสมดุลการส่งสัญญาณประสาท 
• MRI-guided Focused Ultrasound (MRgFUS) Thalamotomy : เป็นการรักษาแบบไม่ผ่าตัด โดยใช้คลื่นอัลตราซาวด์ความเข้มสูง เจาะจงไปยังตำแหน่งสมองที่เรียกว่า Thalamus ที่เกี่ยวข้องกับการสั่น

PNKG กับการดูแลผู้ป่วย Essential Tremor

Essential Tremor คือ ภาวะการสั่นเรื้อรังของระบบประสาทที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่การดูแลและฟื้นฟูที่มีประสิทธิภาพนอกจากจะช่วยลดอาการสั่นได้แล้ว ต้องช่วยฟื้นฟูการใช้ชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาวได้ด้วย ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของศูนย์ PNKG เพราะเราไม่ได้มองว่า Essential Tremor เป็นแค่อาการสั่นทั้งตัว แต่เป็นภาวะที่ส่งผลต่อชีวิต ความมั่นใจของผู้ป่วยโดยตรง การดูแลของ PNKG จึงมุ่งเน้น

• แผนการฟื้นฟูเฉพาะบุคคล
• การดูแลต่อเนื่องในระยะยาว
• การสนับสนุนให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ ทำงาน และทำกิจกรรมที่มีความหมายได้อย่างมั่นใจมากขึ้น

เพราะเป้าหมายของการรักษา ไม่ใช่แค่การลดอาการ แต่เป็นการคืนความสามารถในการใช้ชีวิตให้ผู้ป่วย

สำหรับผู้ที่สนใจใช้บริการ หรือต้องการสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม สามารถติดต่อได้ที่

• ศูนย์ PNKG Recovery and Elder Care ชั้น 2 โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ ตั้งแต่เวลา 8:30 – 17:30 น. จันทร์ – เสาร์ (ปิดบริการวันอาทิตย์)
• โทร : 080-910-2124
• Line : PNKG
• Facebook : PNKG Recovery and Elder Care

อ้างอิง

Bain, P. G., Findley, L. J., Thompson, P. D., Gresty, M. A., Rothwell, J. C., Harding, A. E., & Marsden, C. D. (2015). A study of the effect of resistance training on functional hand performance in essential tremor. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 56(2), 148–152. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25923582/

Giammalva, G. R., Maugeri, R., Umana, G. E., Paolini, F., Bonosi, L., Meccio, F., Scalia, G., Palmisciano, P., Gerardi, R. M., & Iacopino, D. G. (2022). DBS, tcMRgFUS, and gamma knife radiosurgery for the treatment of essential tremor: A systematic review on techniques, indications, and current applications. Journal of Neurosurgical Sciences, 66(6), 476–484. https://doi.org/10.23736/S0390-5616.22.05524-2

Gironell, A. (2014). The role of occupational therapy in essential tremor management. Tremor and Other Hyperkinetic Movements, 4, 1–6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22013182/

Jankovic, J. (2019, May 30). ET, exercise and longevity. Essential Tremor. https://essentialtremor.org/et-exercise-and-longevity/

Louis, E. D. (2014). Essential tremor. The Lancet Neurology, 13(11), 1097–1105. https://doi.org/10.1016/S1474-4422(14)70136-7

Mayo Clinic. (2023). Essential tremor: Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/essential-tremor/diagnosis-treatment/drc-20350539

Shneyder, N. V. (2025, August 20). Essential Tremor. Medscape. https://emedicine.medscape.com/article/1150290-overview#a4

Zesiewicz, T. A., Elble, R. J., Louis, E. D., Gronseth, G. S., Ondo, W. G., Dewey, R. B., Jr., Okun, M. S., Sullivan, K. L., & Weiner, W. J. (2011). Evidence-based guideline update: Treatment of essential tremor: Report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology, 77(19), 1752–1755. https://doi.org/10.1212/WNL.0b013e318236f0fd

คำถามที่พบบ่อย